Türkiye’nin Somali’de Kuracağı Uzay Üssünün Stratejik, Teknik ve Jeopolitik Boyutları | Milli Gazete

Türkiye’nin Somali’de Kuracağı Uzay Üssünün Stratejik, Teknik ve Jeopolitik Boyutları

Türkiye’nin Somali’de kurmayı planladığı uzay üssü, yalnızca bir mekânsal yapı değil, aynı zamanda coğrafyanın stratejik zekâ ile nasıl buluşabileceğinin çarpıcı bir örneğidir. Ekvatora yakın konumu nedeniyle Somali, özellikle roket ve uydu fırlatmaları için son derece avantajlı bir lokasyon sunar. Bu coğrafi avantaj, modern uzay mühendisliğinde yakıt tasarrufu, yörünge optimizasyonu ve fırlatma güvenliği gibi kritik başlıklarda doğrudan belirleyici olmaktadır.

Ekvator çizgisine yakın bölgelerden yapılan fırlatmalarda, dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı doğal bir itki etkisi sağlar. Bu fiziksel avantaj, roketlerin daha az yakıtla daha yüksek hızlara ulaşmasını mümkün kılar. Böylelikle hem maliyetler düşer, hem de daha büyük ve ağır yüklerin (örneğin yüksek kapasiteli haberleşme uyduları veya çoklu mikro uydu sistemleri) yörüngeye taşınması mümkün hale gelir. Türkiye’nin mevcut coğrafyasında bu tür bir fırlatma operasyonu gerçekleştirmesi hem teknik olarak sınırlıdır hem de uluslararası hava ve deniz trafiğini ciddi biçimde etkileyebilecek riskler barındırmaktadır. Bu nedenle Somali gibi ekvatora yakın, denize açılan geniş ve açık alanlar, ulusal uzay programının ilerlemesi için stratejik olarak vazgeçilmezdir.

Hint Okyanusu kıyısına kurulması planlanan bu üs, aynı zamanda fırlatma güvenliği açısından da idealdir. Roket fırlatmalarında en büyük risk, kalkış sonrası yaşanabilecek arızaların yerleşim alanlarını etkilemesidir. Somali’nin seçilen kıyı bölgesi, düşük nüfus yoğunluğu ve geniş açık alanlarıyla bu riski minimize ederken, okyanusa yönlü fırlatma imkânı sayesinde roket parçalarının düşebileceği alanlarda çevresel ve insani zarar olasılığı önemli ölçüde azaltılmış olur.

Buna ek olarak, 900 km²’lik devasa arazi, yalnızca fırlatma rampaları değil; test alanları, radar ve takip sistemleri, komuta merkezleri, üretim ve entegrasyon tesisleri gibi çok sayıda altyapı biriminin aynı kompleks içinde yer almasına olanak tanıyacaktır. Bu da Türkiye’ye entegre, çok işlevli ve sürdürülebilir bir uzay operasyon sahası kazandıracaktır. Kendi topraklarında bu ölçekte bir üs kurmak teknik, hukuki ve çevresel nedenlerle güç olan Türkiye için, Somali ile kurulan bu iş birliği; geçmişin sahadaki ittifak geleneğini uzay çağına taşıyan öncü bir adımdır.

Üssün inşası, aynı zamanda yerli mühendislik birikiminin sahaya yansıması açısından da önemli bir sınav olacaktır. Türk mühendisleri, daha önce ROKETSAN, ASELSAN, TÜBİTAK UZAY gibi kurumlar bünyesinde edinilen deneyimleri artık uluslararası bir platforma taşımaktadır. Bu da sadece uzay teknolojisine değil, aynı zamanda mühendislik ihraç kabiliyetine ve uluslararası standartlarda proje yürütme yeteneğine de katkı sağlayacaktır.

Mevcut durumda Türkiye, uydularını fırlatmak için Fransa’nın Guyana’daki üssü (Kourou), Rusya’nın Baykonur Üssü gibi yabancı tesisleri kullanmakta; bu da hem maliyet, hem zaman, hem de stratejik bağımsızlık açısından sınırlayıcı faktör oluşturmaktadır. Yerli bir fırlatma üssü, Türkiye’nin bu alandaki dışa bağımlılığını sona erdirecek; millî uydu projelerinin kendi toprağından gökyüzüne ulaşmasını sağlayacaktır.

Dolayısıyla, Türkiye’nin Somali’de inşa edeceği bu uzay üssü, teknik ve coğrafi koşullar itibariyle bir tercihin değil, bir zaruretin sonucudur. Ancak bu zorunluluğun ardında yatan derin vizyon, Türkiye’nin sadece bugünü değil, geleceği de inşa etme iradesini açıkça ortaya koymaktadır. Geleneksel dostlukların modern teknolojiyle harmanlandığı bu girişim, Türkiye’nin küresel uzay ekosisteminde yer alma kararlılığının taşla taçlandırılmış bir sembolü olarak tarihe geçmeye adaydır.

Uzay, artık yalnızca bilimsel keşiflerin değil, egemenlik iddiasının, teknolojik bağımsızlığın ve uluslararası prestijin de sahnesidir. Türkiye, bu alanı uzun yıllar boyunca gözlemleyen, hazırlık yapan ve nihayetinde bu yüzyılın başında güçlü adımlarla bu sahneye çıkmaya karar veren bir devlettir. Somali’de kurulacak uzay üssü, bu stratejik yolculuğun yalnızca bir durağı değil; aynı zamanda bu yürüyüşün yönünü belirleyecek bir mihenk taşıdır. Türkiye Uzay Ajansı (TUA), bu stratejinin kurumsal taşıyıcısıdır.

Savunma Sanayiiyle İlişkili Boyutlar

Türkiye’nin Somali’de inşa edeceği uzay üssü, yalnızca sivil amaçlı fırlatmalara hizmet eden bir tesis olarak düşünülmemelidir. Uzay ve savunma sanayiinin yolları, teknolojik gelişmelerin tabiatı gereği artık ayrılmaz biçimde iç içe geçmiştir. Somali’de kurulacak üs, bu anlamda Türkiye’nin sadece bilimsel değil, aynı zamanda askeri kapasitesini de güçlendirecek, caydırıcılık ilkesini küresel ölçekte pekiştirecek nitelikte bir altyapıdır.

Roket teknolojisi, sivil fırlatmalar ve balistik füze sistemleri arasında doğrudan bir teknik akrabalık taşır. Motorlar, aerodinamik yapı, yönlendirme sistemleri, yakıt türleri ve malzeme mühendisliği açısından uzaya roket gönderme kapasitesi, aynı zamanda uzun menzilli füze geliştirme yeteneğini de beraberinde getirir. Bu noktada Somali üssü, Türkiye’nin mevcutta geliştirmekte olduğu TAYFUN füzesi gibi ileri sistemlerin daha geniş alanlarda, daha uzun menzillerde ve daha gerçekçi koşullarda test edilmesi için kritik bir imkân sağlayacaktır.

Türkiye’nin coğrafi sınırları içinde yürütülen füze testlerinde yaşanan menzil kısıtlamaları ve güvenlik riskleri, özellikle Karadeniz ve Akdeniz gibi dar alanlarda teknik zorluklara neden olmaktadır. TAYFUN füzesinin 800 kilometreye ulaşan menzili, bu zorluğu daha da görünür kılmaktadır.

Ayrıca Somali’deki üs, fırlatma sonrası yörüngeye giren nesnelerin takibi, radar sistemleriyle izlenmesi ve gerektiğinde müdahale edilebilmesi açısından da savunma kabiliyetine katkı sağlayacaktır. Uzayda oluşan “nesne trafiği” ve yörünge güvenliği konuları, artık sadece NASA ve Roscosmos gibi kurumların değil, bölgesel güçlerin de dikkatle izlediği bir alandır. Türkiye’nin bu gözlem ve analiz kapasitesini Somali üzerinden genişletmesi, uzayda aktif varlık gösteren ülkeler arasında ciddi bir prestij sağlayacaktır.

Savunma sanayii açısından en kritik boyutlardan biri de, komuta-kontrol ve elektronik harp sistemleriyle olan entegrasyondur. Uydu tabanlı haberleşme, görüntüleme ve yönlendirme sistemleriyle birlikte çalışan roket sistemleri, modern savaşların temel bileşenleri hâline gelmiştir. Türkiye’nin ASELSAN ve HAVELSAN gibi kurumlarla geliştirdiği bu tür entegre sistemler, Somali üssüyle birlikte artık sadece test edilmekle kalmayacak, aynı zamanda dışa açılan bir vitrin hâline gelecektir.

Son olarak, Somali üssü Türkiye’nin askeri diplomasi anlayışını da güçlendirecek yeni bir araçtır. Camp TURKSOM örneğinde olduğu gibi, Türkiye bölgede sadece askeri varlık gösteren değil, aynı zamanda eğitim, danışmanlık ve altyapı sağlayan bir aktördür. Uzay teknolojisinin bu denklem içine katılması, Türkiye’nin savunma sanayiini sadece iç güvenlik değil, bölgesel denge inşası amacıyla kullandığını da göstermektedir. Bu yaklaşım, klasik güvenlik paradigmasının ötesine geçerek, teknolojik caydırıcılık ile yumuşak gücün eş zamanlı kullanımını ifade eder.